Ασταμάτητη σύγκριση και αυτοεκτίμηση
Η σύγκριση με τους άλλους είναι μια από τις πιο παλιές ανθρώπινες συνήθειες. Μας βοηθά να καταλάβουμε πού βρισκόμαστε, να μάθουμε, να προσαρμοστούμε. Όμως στη σύγχρονη εποχή, αυτή η φυσική λειτουργία έχει μετατραπεί σε κάτι πολύ πιο έντονο. Μια ασταμάτητη διαδικασία, όπου η σύγκριση δεν είναι περιστασιακή αλλά συνεχής και συχνά εξαντλητική.
Η αυτοεκτίμηση από την άλλη, είναι ο εσωτερικός τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αξία μας. Όταν αυτή η αίσθηση σταθερότητας είναι ισχυρή, η σύγκριση λειτουργεί ως πληροφορία. Όταν όμως είναι εύθραυστη, η σύγκριση μετατρέπεται σε απειλή.
Από την περιστασιακή σύγκριση στη συνεχή έκθεση
Παλιότερα, η κοινωνική σύγκριση περιοριζόταν σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα: οικογένεια, σχολείο, φίλοι, εργασία. Σήμερα, τα ψηφιακά δίκτυα έχουν μετατρέψει τη σύγκριση σε αδιάκοπη ροή. Δεν συγκρίνεσαι μόνο με τους ανθρώπους γύρω σου, αλλά με επιμελημένες εκδοχές χιλιάδων άλλων.
Ξεχνάμε πως αυτό που βλέπουμε δεν είναι η πραγματικότητα των άλλων, αλλά η σκηνοθετημένη κορύφωσή της, που αποτελείται από επιτυχίες, εικόνες και στιγμές αναγνώρισης. Το αποτέλεσμα δεν είναι εδώ δεν είναι απλώς πληροφορία, αλλά ένα διαρκές υπόβαθρο αξιολόγησης. Αυτό δεν οδηγεί μόνο σε ζήλια ή δυσαρέσκεια. Πιο συχνά οδηγεί σε μία διάχυτη αίσθηση ανεπάρκειας.
Σταθερότητα ή εξάρτηση από το εξωτερικό βλέμμα;
Η υγιής αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει υπεροχή. Σημαίνει εσωτερική σταθερότητα. Σημαίνει πως η αξία σου δεν αλλάζει δραματικά με κάθε εξωτερικό ερέθισμα.
Όταν αυτή η σταθερότητα είναι χαμηλή, ο άνθρωπος γίνεται πιο ευάλωτος στη σύγκριση. Η αξία του εαυτού μετατρέπεται σε κάτι που πρέπει συνεχώς να αποδεικνύεται: μέσα από την εικόνα, τις επιδόσεις, την επιβεβαίωση. Έτσι δημιουργείται ο κύκλος:
Σύγκριση, αμφιβολία, ανάγκη επιβεβαίωσης .περισσότερη έκθεση-περισσότερη σύγκριση.
Το παράδοξο της εποχής της «αυτοέκφρασης»
Ζούμε σε μια εποχή που ενθαρρύνει την αυτοέκφραση, αλλά ταυτόχρονα την ποσοτικοποιεί.
Likes, προβολές, σχόλια, followers. Όλα αυτά λειτουργούν σαν εξωτερικά μέτρα αξίας. Ακόμα κι αν γνωρίζουμε λογικά ότι δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική μας ζωή, ψυχολογικά λειτουργούν ως σήματα κοινωνικής θέσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κοινωνικά δίκτυα είναι «η αιτία» της χαμηλής αυτοεκτίμησης. Σημαίνει ότι ενισχύουν έναν ήδη υπάρχοντα ανθρώπινο μηχανισμό. Την ανάγκη για κοινωνική αποδοχή,
Η διαφορά ανάμεσα στη σύγκριση και την αυτοπαρατήρηση
Δεν είναι όλες οι συγκρίσεις επιβλαβείς. Η σύγκριση μπορεί να γίνει εργαλείο μάθησης: «πού βρίσκομαι και πού θέλω να πάω». Το πρόβλημα ξεκινά όταν μετατρέπεται σε ταυτότητα: «τι αξίζω σε σχέση με τους άλλους». Εκεί η σύγκριση, ορίζει. Αντίθετα, η αυτοπαρατήρηση, δεν ρωτά «είμαι καλύτερος ή χειρότερος;» αλλά «τι συμβαίνει μέσα μου; τι χρειάζομαι; προς τα πού κινούμαι;»
Προς μια πιο σταθερή σχέση με τον εαυτό
Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης δεν έρχεται από την αποφυγή της σύγκρισης. Κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο, αλλά από την αλλαγή της σημασίας της.
Όταν η αξία του εαυτού δεν εξαρτάται άμεσα από την εξωτερική αναγνώριση, η σύγκριση χάνει τη δύναμη να καθορίζει την εσωτερική κατάσταση. Η εσωτερική σταθερότητα καλλιεργείται μέσα από τη συνεχή σχέση που αναπτύσσει ο άνθρωπος με τον εαυτό του. Χτίζεται όταν μαθαίνει να αναγνωρίζει τις ανάγκες, τα όριά και τις αξίες του χωρίς να εξαρτά την αυτοεικόνα του αποκλειστικά από την αποδοχή των άλλων. Η αυτοπαρατήρηση, η συνέπεια στις προσωπικές αρχές, η αποδοχή των αδυναμιών και η ικανότητα να αντέχει κανείς την αποτυχία χωρίς να χάνει την αξία του αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της βάσης. Δεν δημιουργείται ξαφνικά, αλλά μέσα από μικρές καθημερινές στάσεις που ενισχύουν την αυτογνωσία και την ψυχική ανθεκτικότητα. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος στηρίζεται σε εσωτερικά θεμέλια και όχι σε εξωτερικές επιβεβαιώσεις, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τις συγκρίσεις και τις κρίσεις να καθορίζουν την ψυχική του κατάσταση.
Σε έναν κόσμο που ενθαρρύνει τη συνεχή αξιολόγηση, η πιο ριζοσπαστική στάση δεν είναι η απόρριψη της κοινωνικής ζωής, αλλά η καλλιέργεια μιας εσωτερικής βάσης που δεν διαλύεται με κάθε νέο ερέθισμα.
6932239700
info@flyforyou.gr